CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, tarımda çalışan kadınların emeğinin sosyal güvenceye kavuşturulması ve gençlerin üretimde kalması için hazırladığı kanun teklifini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sundu. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişiklik öngören teklif, köylerde, kırsal mahallelerde ve kırsal yerleşik alanlarda yaşayan ve fiilen tarımsal faaliyet yürüten kadınlar ile gençlere toplam 120 ay (10 yıl) prim desteği getirmeyi amaçlıyor.
İlk 3 Yıl Primlerin Tamamı Hazine'den Karşılanacak
Kanun teklifinin en dikkat çeken maddesi kademeli Hazine desteği oldu. Teklife göre prime esas kazancın alt sınırı üzerinden hesaplanan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası primleri;
• İlk 3 yıl: %100'ü Hazine tarafından
• Sonraki 3 yıl: %75'i Hazine tarafından
• Kalan 4 yıl: %50'si Hazine tarafından karşılanacak.
Desteğin %75 ve %50 olarak uygulanacağı dönemlerde kalan prim tutarını sigortalının kendisi ödeyecek. Sigortalının kendi payını yasal süresi içinde ödememesi durumunda o ay için Hazine desteğinden yararlanılamayacak. Düzenlemeden 18 yaşını doldurmuş tüm kadınlar ile 18 yaşını doldurmuş ve 41 yaşından gün almamış gençlerin yararlanması öngörülüyor. Başvuru için başka bir zorunlu sigortalılık kapsamında bulunmama ve kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almama şartı aranacak.
Tarla ve Hayvanlar Kendi Adına Kayıtlı Olma Şartı Aranmayacak
Teklifin öne çıkan hükümlerinden biri, aile işletmelerinde çalışan kadınlar ve gençler için getirilen kolaylık oldu. Buna göre arazi, hayvan varlığı, tarımsal işletme veya üretici kaydının eş, anne, baba ya da aynı hanede yaşayan başka bir aile ferdi adına olması, kişinin üretimde fiilen çalıştığının tespit edilmesi şartıyla destekten yararlanmasına engel oluşturmayacak. Kişinin kendi adına Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kaydının bulunmaması da tek başına dışlanma nedeni sayılmayacak.
Fiilî üretimin tespitinde Tarım ve Orman Bakanlığı, ziraat odaları, kooperatifler, üretici örgütleri ve muhtarlık kayıtları ile gerektiğinde yapılacak saha incelemeleri birlikte değerlendirilecek. Böylece aile işletmesinde ücretsiz çalışan kadınların da sigortalı olabilmesinin önü açılacak.
Kadınların Görünmeyen Emeğine Sosyal Güvence Vurgusu
Kadim Durmaz, teklifin gerekçesinde kadınların bitkisel üretimden hayvancılığa, sağımdan yemlemeye, hasattan ürünlerin işlenip pazarlanmasına kadar tarımsal üretimin her aşamasında çalıştığına dikkat çekti.
Buna rağmen kendi adlarına arazi, hayvan veya işletme kaydı bulunmayan kadınların emeğinin çoğu zaman görünmez kaldığını ve sosyal güvenlik haklarından yeterince yararlanamadığını vurgulayan Durmaz, gençlerin ise düşük ve düzensiz gelir, yüksek üretim maliyetleri ve prim ödeme güçlüğü nedeniyle tarımdan uzaklaştığını belirtti.
Durmaz, kırsal nüfusun yaşlanmasının ve gençlerin üretimden çekilmesinin tarımın geleceğini tehdit ettiğini ifade etti.
"Gıda Güvenliğini Güçlendiren Bir Tarım Politikası"
Teklifin gerekçesinde düzenlemenin amacı şu sözlerle ortaya konuldu:
"Bu düzenleme yalnızca bir sosyal güvenlik desteği değildir. Aynı zamanda kadın emeğini koruyan, gençleri üretime kazandıran, kırsal kalkınmayı destekleyen ve ülkemizin gıda güvenliğini güçlendiren bir tarım politikasıdır."
Düzenleme ile kayıt dışı tarımsal çalışmanın azaltılması, kadınların sosyal güvenceye erişiminin güçlendirilmesi, gençlerin köylerinde üretime devam etmesi ve köye dönüşün teşvik edilmesi hedefleniyor.
Teklif Komisyona Sevk Edildi
CHP'li Durmaz'ın TBMM'de 2/3879 esas numarasıyla kayda alınan kanun teklifi, esas komisyon olarak Plan ve Bütçe Komisyonu'na; tali komisyon olarak ise Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu ile Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu'na sevk edildi.
