2026 yılı mısır hasadının başlamasıyla birlikte gözler Toprak Mahsulleri Ofisi'nin (TMO) açıklayacağı alım fiyatına çevrildi. CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, tarladaki girdi maliyetlerindeki artışa dikkat çekerek mısır alım fiyatının kilogram başına en az 17 lira olması gerektiğini vurguladı. Geçen yıl TMO'nun mısır alım fiyatını ton başına 11 bin 300 lira olarak açıkladığını hatırlatan Durmaz, aradan geçen bir yıllık süreçte başta mazot ve gübre olmak üzere üretim maliyetlerinin katlandığını belirtti.
Çiftçinin tarlasını 2026 yılının gerçekleriyle sürdüğünü ifade eden Durmaz, geçen yılın fiyatlarıyla bu yılın ürününün satın alınamayacağını söyledi. Üreticinin borcunu ödeyebilmesi ve gelecek sezon yeniden tarlasına dönebilmesi için maliyet artışlarına paralel adil bir fiyat açıklanmasının zorunlu olduğu ifade edildi.
Temel Girdilerde Yüzde 60'ı Aşan Artışlar
Üretim maliyetlerindeki yükseliş rakamlarla da gözler önüne serildi. Mart 2025 ile Mart 2026 arasındaki bir yıllık dönemde mazotun litre fiyatı 47,57 liradan 75,12 liraya çıkarak yüzde 57,9 oranında zamlandı. Üre gübresinin ton fiyatı ise 19 bin 200 liradan 31 bin 124 liraya yükselerek yüzde 62,1'lik bir artış kaydetti.
Aynı dönem aralığında DAP gübresi yüzde 47,9 artışla 38 bin 943 liraya, 20.20.0 kompoze gübresi ise yüzde 48,4 artışla 25 bin 888 liraya ulaştı. TÜİK verilerinin de bu tabloyu doğruladığını belirten Durmaz, Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi'nin (Tarım-GFE) Mayıs 2026'da yıllık yüzde 36,65 arttığını, Nisan ayında gübre grubundaki yıllık artışın ise yüzde 62,77'ye kadar çıktığını aktardı.
Mısır Üretiminde Düşüş Beklentisi ve İthalat Baskısı
Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü'nün (TEPGE) Temmuz 2026 raporu, Türkiye'nin mısır arzındaki açığı ortaya koyuyor. 2024/2025 pazarlama yılında Türkiye'nin mısır üretimi 8,1 milyon ton, iç tüketimi ise 10 milyon 755 bin ton seviyesinde gerçekleşti. Yerli üretimin tüketimi karşılama oranı yüzde 73 düzeyinde kalırken, mısır ithalatı 5 milyon 708 bin ton ile rekor kırdı. Türkiye'deki mısır kullanımının yüzde 84'ünü ise yem sektörü oluşturuyor.
Gelecek döneme ilişkin projeksiyonlar da tablonun kritik seyrettiğini gösteriyor. 2026/2027 döneminde mısır üretiminin yüzde 5,9 oranında azalarak yaklaşık 8 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Üretim açığı devam ederken atılan ithalat adımları ise yerli üretici üzerindeki fiyat baskısını artırıyor.
İthalat Kararları ve Ukrayna Bağımlılığı
Ticaret Bakanlığı tarafından Nisan ayında alınan kararla, 20 Nisan - 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında 3 milyon ton mısır ithalatı için yüzde 5 gümrük vergili tarife kontenjanı tanımlandı. Bakanlık kararın gerekçesini arz güvenliği, fiyat istikrarı ve sektörün ham madde ihtiyacını karşılamak olarak açıkladı.
TEPGE verilerine göre 2025/2026 pazarlama yılının ilk dokuz ayında yapılan 4 milyon tonluk mısır ithalatının yüzde 75,6'sı Ukrayna'dan gerçekleştirildi. Hasat dönemine girilirken yapılan ucuz ithalatın iç piyasada fiyatları baskıladığı ve yerli üreticiyi mağdur ettiği ifade ediliyor.
Fiyatın Yanı Sıra Etkin Alım Mekanizması Şart
TMO'nun kilogram başına en az 17 lira seviyesinde bir fiyat belirlemesi durumunda dahi sorunun tamamen çözülmeyeceği belirtiliyor. Geçmiş yıllarda devletin açıkladığı fiyatların tüccar piyasasında karşılık bulamadığı, depolama imkanı olmayan ve borç baskısı altındaki çiftçilerin ürünlerini açıklanan taban fiyatın çok altında satmak zorunda kaldığı hatırlatıldı.
Bu durumun önüne geçilmesi amacıyla Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO'ya alım noktalarını artırma ve piyasayı denetleme çağrısı yapıldı. Ofis'in yeterli miktarda ve zamanında alım yaparak açıklanan fiyatın arkasında durması gerektiği, aksi halde çiftçinin üretimden uzaklaşarak ülkenin ithalata daha da bağımlı hale geleceği vurgulandı.
