Anahtar Parti Tokat İl Başkanı Av. Hakan Ahmet Bice, esnaf ve sanatkârları ilgilendiren 25 Kasım 2025 tarihli 10659 sayılı ve 7 Ocak 2026 tarihli 10812 sayılı Cumhurbaşkanı Kararları ile diğer güncel düzenlemeleri, yerinde yaptığı saha gözlemleri ışığında mercek altına aldı. Bice, söz konusu kararların yerel ekonomi dinamikleri ve esnafın gerçekleriyle örtüşmediğini, aksine finansmana erişimin giderek zorlaştığını ve sistemin ekonomik hayatın bel kemiğini oluşturan küçük işletmeleri dışladığını vurguladı. Yapılan düzenlemelerin teoride destek amaçlı olsa da, pratikte esnafı daha fazla sıkıştıran bir yapıya dönüştüğünün altını çizdi.
"Küçük Esnaf Finansman Kanalından Kopuyor"
Bice, TÜİK ve SGK verilerine atıfta bulunarak, Türkiye genelinde Bağ-Kur (4/B) siciline kayıtlı 2.273.109 esnaf ve sanatkâr ile bu kişilere ait 2.553.776 işletme olduğunu hatırlattı. Ancak bu devasa potansiyele rağmen, sistemin kapsayıcılığının hızla daraldığına dikkat çekti. Rakamları netleştiren Bice, "Sistem içinde aktif kredi bakiyesi bulunan esnaf sayısı 2021'de 1.166.482 iken, 2025 yılı sonu itibarıyla bu sayı 775.851'e gerilemiştir. Bu yaklaşık %33'lük dramatik düşüş, küçük esnafın resmi finansman kanallarından koptuğunu ve daha kırılgan hale geldiğini açıkça göstermektedir." şeklinde konuştu. Bu eğilimin devam etmesi halinde, yerel ekonominin can damarı olan bu kesimin piyasadan tamamen çekilme riskiyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu.
Vergi/SGK Borcu Kredi Engelini Ağırlaştırdı
İl Başkanı Bice, esnafın finansmana erişiminin önündeki en büyük engellerden birinin, 29 Kasım 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile getirilen "vadesi geçmiş vergi ve SGK borcu olmama" şartı olduğunu vurguladı. Bu düzenlemenin, nakit sıkışıklığı nedeniyle zaten borç batağında olan ve tam da bu borçları yapılandırmak veya işletmesini canlandırmak için krediye ihtiyaç duyan esnafın önünü kestiğini belirtti. Bice, "Bu yaklaşım, destek amacına tamamen aykırıdır. Esnafı, resmi kanallardan uzaklaştırarak kayıt dışı borçlanmaya veya iflas riskine iten bir kısır döngü yaratmaktadır." dedi. Diğer yandan, 7 Ocak 2026 tarihli kararla Genel Sağlık Sigortası (GSS) borcu için tanınan bir yıllık ek muafiyet süresinin ise sadece geçici bir nefes aldıracağını, kalıcı çözümün gelire endeksli, adil ve sürdürülebilir bir prim sisteminden geçtiğini ifade etti.
Yeni Yükümlülükler ve Maliyet Artışları Endişe Yarattı
Bice, 1 Ocak 2026'dan itibaren belirli koşulları taşıyan esnafı basit usulden gerçek usul vergilendirmeye tabi tutan düzenlemenin (10380 sayılı karar) getireceği yükümlülükleri detaylandırdı. Bu geçişle birlikte esnafın KDV, geçici vergi, stopaj, defter tutma ve periyodik beyan yükümlülükleri de dahil olmak üzere 10'dan fazla mali ve idari sorumlulukla karşı karşıya kalacağını belirtti. Bice, "Bu durum, muhasebeci, defter tasdik ve uzman personel giderleri üzerinden işletme maliyetlerini en iyimser tahminle %15–20 oranında artıracaktır. Halihazırda dar marjlarla çalışan esnaf için bu, aşılması çok zor bir ek yüktür." açıklamasını yaptı.
Stopaj ve KURGAN Sistemi Ek Risk Oluşturuyor
İl Başkanı, işyeri kiralarında uygulanan %20 stopajın, kirayı ödeyen esnaf için nakit akışını daha en baştan olumsuz etkileyen bir "ön vergi" mekanizmasına dönüştüğünü savundu. Benzer şekilde, serbest meslek ödemelerindeki %20 stopaj ve muaf esnaftan alımlardaki kesintilerin de işletme sermayesini doğrudan baskıladığını kaydetti. Ayrıca, 1 Ekim 2025'te devreye alınan KURGAN dijital denetim sistemine de değinen Bice, dijital dönüşüm araçlarına yeterince hakim olmayan esnafın, yeterli bilgilendirme ve eğitim sağlanmaması halinde, basit düzenleme hataları nedeniyle ağır cezalarla karşılaşma riski taşıdığını belirtti. Bu sistemin denetimden önce rehberlik ve uyum sürecini öne çıkarması gerektiğini ifade etti.
"Esnaf Öğrenilmiş Çaresizliğe İtilmektedir"
Tüm bu gelişmelerin ışığında, kredilendirme sisteminde bakiyesi bulunan esnaf sayısındaki düşüşün önümüzdeki bir-iki yıl içinde daha da hızlanacağı uyarısında bulunan Bice, "Bunun daha açık anlamı, seçim dönemlerinde popülist politika uygulamalarını alışkanlık haline getiren iktidar, esnaf ve sanatkârımızı 'öğrenilmiş çaresizliğe' düşürmektedir." dedi. Bice, kepenk kapatma ve piyasadan çekilme eşiğine gelen esnafın, kültürümüzdeki 'denizde boğulma korkusuyla yılana sarılma' misali, kayıt dışı ve tehlikeli finansal yollara mecbur bırakılabileceğini söyledi. Anahtar Parti olarak bu düzenlemelerin ivedilikle esnaf lehine revize edilmesini talep ettiklerini ve iktidarın bu çığlığa kulak vermesi gerektiğini vurguladı.
Anahtar Parti’nin Çözüm Önerileri
Bice, tespit edilen sorunlara yönelik Anahtar Parti olarak geliştirdikleri somut ve uygulanabilir çözüm önerilerini kamuoyuyla paylaştı
Borç-Kredi Entegrasyonu
• Otomatik Borç Yapılandırmalı Kredi Modeli: "Borcu olana kredi yok" anlayışı yerine, kullandırılacak kredinin belirli bir bölümü (örneğin %10-15'i) doğrudan esnafın vergi ve SGK borcunun ödenmesine aktarılmalı, böylece esnaf "temiz bir başlangıç" yapabilmelidir.
• Kamu Borcu Kapama Mikro Kredisi: Diğer tüm kriterleri sağlayan ancak sırf mevcut kamu borcu nedeniyle kredi alamayan esnaf için, faizi düşük, vadesi uzun ve amacı sadece bu borçların kapatılması olan özel bir finansman ürünü tasarlanmalıdır.
Prim ve Stopaj Reformu
• Gelire Endeksli Kademeli Prim Sistemi: Sabit, tek tip prim yerine, işletme cirosu veya beyan edilen gelire dayalı, kademeli prim basamakları getirilmelidir. Düşük gelirli esnafın prim yükü hafiflerken, yüksek gelirliler mevcut seviyelerde katkıda bulunmaya devam etmelidir.
• Esnek Prim Ödeme Takvimi: Gelirleri mevsimsel dalgalanma gösteren (turizm, tarım, inşaat gibi sektörlerdeki) esnaf için yıllık primin üç ayda bir veya altı ayda bir toplu ödenebilmesi gibi esnek seçenekler sunulmalıdır.
• Stopaj Reformu: İşyeri kiraları üzerindeki %20 stopaj oranı, en azından belli bir kira tutarına kadar indirilmeli veya kaldırılmalı, esnafın nakit akışı rahatlatılmalıdır.
Vergi ve Dijital Uyum Kolaylığı
• Sektörel KDV Revizyonu: Bazı sektörlerde girdi üzerinde ödenen KDV ile çıktıda tahsil edilen KDV arasındaki farkın (KDV maliyeti) esnaf üzerinde biriktiği ve finansman yükü oluşturduğu durumlar gözden geçirilerek, bu makas daraltılmalıdır.
• Banka Komisyon Regülasyonu: Esnafın kâr marjını eriten yüksek kredi kartı işlem komisyonları için makul bir tavan getirilmeli veya küçük işlemlerde indirim sağlanmalıdır.
• Dijital Uyum Eğitimi ve Geçiş Dönemi: KURGAN gibi yeni dijital sistemlerde, ilk yıl ağır cezai uygulamalar yerine, hata yapma hakkı tanıyan, rehberlik ve düzeltme odaklı bir uyum süreci tanımlanmalıdır.
Teşvik ve Sınırların Güncellenmesi
• Genç Girişimci Prim Teşviki: Daha önce uygulanan ve genç girişimcilerin Bağ-Kur primlerinin belli bir süre devlet tarafından karşılandığı destek modeli yeniden hayata geçirilmelidir.
• Basit Usul Kira Sınırlarının Güncellenmesi: Basit usulde vergilendirilmek için aranan işyeri kira sınırı, gerçek piyasa rayiçleri ve enflasyon göz önünde bulundurularak gerçekçi bir şekilde yeniden belirlenmelidir.
Başkan Bice’den Çağrı: “Sistem Kapsayıcı ve Adil Olmalı”
İl Başkanı Av. Hakan Ahmet Bice, esnaf ve sanatkârlara son 23 yılda sağlanan toplam 740 milyar TL'lik kümülatif finansman desteğinin önemli olduğunu, ancak başarının tek ölçüsünün bu hacim olmadığını vurguladı. "Esas ölçü, sistemin kapsayıcılığı, erişilebilirliği ve adaletidir." diyen Bice, "Vergi ve SGK borcu nedeniyle esnafın krediye erişimini toptan engelleyen yaklaşım derhal gözden geçirilmelidir. Esnafın boğazını sıkan bu katı kurallar bütünü, hem esnafı yaşatacak hem de devletin tahsilatını güvence altına alacak, sürdürülebilir ve akılcı modellerle değiştirilmelidir. Esnafı güçlendirmek, yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda sosyal istikrarın da en sağlam teminatıdır." çağrıyla sözlerini tamamladı.
