Ulvi Gelbal yazdı: “Tarımı ihmal eden bir ülke, geleceğini ithal eder. Tokat’ta da, ülkenin dört bir yanında da kırsalda aynı tablo var.”
Türkiye’de tarım konuşulunca çoğu zaman maliyetleri, ithalatı ya da fiyatları tartışıyoruz. Elbette bunlar önemli. Ama asıl mesele daha derinde: Tarımın itibarı. Tarımın itibarı düştüğünde yalnızca çiftçi değil; ülkenin gıda güvenliği ve sofradaki herkes zarar görür.
Tokat’ta da, ülkenin dört bir yanında da kırsalda aynı tablo var: Gençler uzaklaşıyor, üretim yaşlanıyor, bilgi ve teknolojiye geçiş zayıflıyor. Tarım giderek “başka seçenek kalmadığında yapılacak iş” gibi görülüyor. Oysa tarım; sadece toprağa tohum atmak değil, bilgi, teknoloji ve planlama işidir.
Bu algıyı besleyen çok net bir gerçek var: Çiftçi artık plan yapamıyor. Girdi maliyetleri sürekli artıyor ve öngörülebilir değil. Mazot bugün 72 TL, yarın 77–78 TL konuşuluyor. Gübre, yem, ilaç, elektrik… Hepsi yükseliyor. Çiftçi maliyeti hesaplayamadığı gibi, ürettiği ürünü kaça satacağını da bilmiyor. Hatta “satabilecek miyim?” kaygısı büyüyor. Tarımın en büyük düşmanı bugün budur: belirsizlik.
Gelişmiş ülkeler tarımı teknolojiyle güçlendiriyor, kırsalı desteklerle canlı tutuyor. Bizde ise yıllardır köyden kente göç hızlandı, üretici yalnızlaştı, tarım “yaşlıların işi” gibi algılanmaya başladı. Sonuç ortada: Verim düşüyor, maliyet artıyor, gıda fiyatları yükseliyor.
Peki ne yapılmalıyız? Öncelikle üreticiye öngörülebilirlik sağlanmalıdır. Destekler zamanında ve anlaşılır olmalı; ürün fiyatları ve alım politikaları üretim sezonuna uygun zamanda açıklanmalıdır. Sözleşmeli üretim, taban fiyat ve alım garantisi gibi mekanizmalar güven vermelidir. Kooperatifler pazarlama–depolama–lojistik gücüyle üreticiyi yalnızlıktan kurtarmalı; eğitim ve teknoloji destekleriyle yeni nesil üretici teşvik edilmelidir.
Unutmayalım: Tarımı ihmal eden bir ülke, geleceğini ithal eder. Tarımın itibarı yükselmeden ne üretim artar ne de fiyatlar kalıcı olarak düşer.
Acı ama gerçek: Tarım bu halde. Ama doğru adımlarla bu tabloyu değiştirmek hâlâ mümkün.
