Kültür araştırmacısı ve habercisi; Deniz Kakanaş yazdı: “Hepimizin sorumlu olduğumuz kültürel katkı, yönlendirme vatanseverliktendir.”

Kültür sanki pamuk ipliğine bağlı gibi. Bir yandan bu işi yaşatarak taşıyanlar diğer taraftan hiçbir şeyi beğenmeyip durmadan kızdıkları kişilere taşlama yapanlar arasında kalanlar. Tam bir kalp kırıklığıdır. Geçmişler hüzün dolu ancak oldukça fazla zorluğa rağmen varlar çünkü Türk milleti öylesine güçlü.
Sonları da tıpkı Atatürk’le zeybek oynayan, sazı ile bülbülleri şakıtan, Ankara Seymen kültürüne derlemeleri olan Genç Osman gibi mezarları kırık döküktür. (Meraklılarına Cebeci Asri mezarlığında Ankara/Ulus İstanbul Bankasının üzerine 1963’te düşen uçak şehitlerimizin hemen yanı başında bir vasiyetini yerine getirmiş, yerel basına da yazmıştık. Banka 1983 yılında Ziraat bankasına devredilmiştir.)

Dükkanında kendi halinde çalışan bir ustaya selam verdiğinizde bazıları çok sosyaldir gülümseyerek size şehrinin misafirperverliği yaşatır, bazılarına selam verdiğinize bin pişman olursunuz çünkü bir çoğu sadece alış veriş edilsin ister istemesine de şehri dolaşırken yabancı biri ne kadar yük taşıyabilir ki kendisini taşıyamıyorken. Her iki taraf da haklı ancak insan tertemiz yatağını, yumuşacık yastığını bırakıp ne arar ki! Macera mı? Arayana , safari dolu dünya.

İstediğimiz tek şey boş dolaşmak yerine karşılıklı kültür tasnifi zenginliğidir. Bir sanatçının/zanaatkarın/ustanın koskoca Türkiye Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı veri tabanında kaydının olması kuşaktan kuşağa ahiliği taşıma mirası daha ne olsun. Evlatları anmasa bile hiçbir zaman yalnız kalmazlar Türkiye onları 7 değil 77 kuşak yaşatır.
En önemli sorunsa birçok ustanın teknolojiye uygun telefonunun ve mail adresinin olmaması. Zaten olsaydı sosyal medyadan işlerini yapamazlardı. Bazen bir şeyi kolaylaştıracağımıza farkında olmadan zorlaştırabiliyoruz mesela eskiden kişilerin yaptığı işleri ayrıntılı anlatan çekimleri yapılır, flaş diske/DVD’ye aktarılarak üç ayrı dilekçe doldurulduktan sonra Kültür bakanlığına iadeli taahhütlü gönderilirdi.
Artık değişti. Kişilerin en az 10, en fazla 15 dakika mesleği ile ilgili anlatımlı video çekimleri yapılarak 10,15 fotoğraf ile Google’ye “somut olmayan kültürel miras taşıyıcı kartı” yazınca kültür bakanlığı sitesindeki kart başvurusuna tıklayıp, e-devlet üzerinden kayıt olabiliyorlar.
Fakat burada herkesi zor durumda bırakan şey, dolandırıcılığın çok olduğu bu dönemde işin içine özel durum girince yükümlülüğü almak istemediğimiz durumlar. İşlemlerle ilgilenecek yakınlarına 10 dakikalık videoyu maille göndermek, telefondan aktarım, indirme ve yükleme gerçekten ayrı bir külfet ancak elbette teknolojiyi bilenler için böyle bir yöntem çok büyük kolaylık.

“Bir şekilde hallediliyor” diye düşünmek yerine bunun çözümü her şeyin bir kuralı ve ayrıca alternatiflerinin olması gerekir. Yapabilen internetten yapamayan eski yöntemle başvurabilmelidir. Ağır aksak giderken değerli ustalarımızı kaybediyoruz mesela yemeni/çarık ustası Süreyya usta gibi. Yıllar önce öğrenciyken dükkanına girip selam verdiğimde sessizliğine ses olmuş https://youtu.be/3gyV7jioNaA aynalı çarık manisini dinlemiştim. Haberciden https://youtu.be/xl7E8VW3s8A youtube kanalından linklerle aratarak dinleyebilirsiniz. Şimdi nerede yattığını bile bilmiyoruz. 0ysa mezarlığa girince bir bayrak gördüğümüzde nasıl şehidimiz için koşuyorsak ahilerde ebedi mekanlarında bilinmeli, unutulmamalı.

Genellikle Ekim-30 Kasım aralığında başlayan/biten kabuller, bahara doğru bakanlığa davetler yapılarak en az 10 yıl/ustasından icazet/Onay alınarak yada unutulmaya yüz tutmuş Atadan kültürü yaşatmak isteyenlere/taşıyanlara yaşayan insan hazinesi kartları verilir. Cumhurbaşkanlığın başta olmak üzere kendisini daha ileriye taşıyan ve vatana millete çok faydası dokunanlara da ödüller verilir. Fuarlar, festivallerle şehrin kamu kurum ve kuruluşları maddi manevi destek vererek kültüre katkı sunanı diğer şehirlerdeki halkla tanıştırarak para kazanmalarına destek olurlar sağ olsunlar, var olsunlar.

Ayrıca Kültür Bakanlığına gidemeyenlere yerinde tespit uygulaması çok fazla bilinen bir şey değildir fakat buna en sıra dışı örnek Tokat il Kültür Müdürlüğünde Araştırmacı Halkbilimci Hayriye Daşkın’dır. Ankaralı olduğu halde şehre gelmiş olduğu günden beri fuarlar başta olmak üzere çok yerde karşılaşır, Tokat kültürüyle ilgili kurumdan çıkan kitapların çoğuna büyük katkısı vardır. Bu kadar özverili olması sevgisi, insani ilişkileri ve kapısına gidildiğinde yardımseverliğidir. Ödülünü halktan almış tam bir kültür elçisidir.

Hepimizin sorumlu olduğumuz kültürel katkı, yönlendirme vatanseverliktendir.
Varsa bilgi arşive alınmasında nacizane tuzumuz olmalı.

Denizkakanaş Yazısına