Tokat’ta nisan ayında etkili olan beklenmedik kar yağışı, kene popülasyonunun azalacağına dair halk arasında bir umut yaratsa da uzmanlar durumun sanıldığı kadar basit olmadığını belirtiyor. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi (TOGÜ) Fen-Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Adem Keskin, iklim düzensizliklerinin ve sert kış koşullarının kene varlığı üzerindeki etkilerine dair kritik değerlendirmelerde bulundu.
İklim Düzensizliği ve Popülasyon Dinamiği
Türkiye'de son dönemde sıkça görülen aşırı yağışlar ve mevsim normallerinin dışındaki hava olayları, uzmanlar tarafından "iklim düzensizliği" olarak tanımlanıyor. Prof. Dr. Keskin, bu düzensizliğin kene popülasyonlarını doğrudan etkilediğini vurgularken, toplumda yerleşmiş olan "kış sert geçerse kene ölür" algısının bilimsel gerçeklerle her zaman örtüşmediğini ifade etti. Her kene türünün farklı direnç mekanizmalarına sahip olduğunu hatırlatan Keskin, kışın uzun sürmesinin tüm türler için bir yok oluş anlamına gelmediğini söyledi.
Düşük Sıcaklıklarda Aktif Kalabilen Türler
Kenelerin yaşam döngüsünün sadece yaz aylarıyla sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Keskin, bazı türlerin 4 derece gibi düşük sıcaklıklarda bile doğada aktif olarak bulunabildiğini kaydetti. Soğuğa dayanıklı türlerin özellikle sonbahar ve kış aylarında faaliyetlerini sürdürebildiğini dile getiren Keskin, bazı kenelerin larva evresindeyken eksi 20 derecenin altındaki dondurucu soğuklara karşı dahi direnç gösterebildiğini açıkladı.
Doğal Sığınaklar: Kenelerin Kış Stratejisi
Keneler, hayatta kalmak için doğanın sunduğu korunaklı alanları stratejik bir şekilde kullanıyor. Dış ortamda dondurucu bir soğuk varken, keneler doğrudan yüzeyde kalmak yerine toprak altı, taş altı veya yaprak döküntülerinin arasına gizleniyor. Bu alanların mikro klima özelliği sayesinde dış ortama göre daha sıcak kalması, kenelerin kışı güvenli bir şekilde dinlenme halinde geçirmesine olanak tanıyor.
Antifriz Proteinleri ve Gené Organı
Kenelerin soğuğa karşı en büyük savunma mekanizması, vücutlarında bulunan antifriz proteinleridir. Bu proteinler sayesinde düşük sıcaklıklarda donmaktan kurtulan keneler, üreme aşamasında da gelişmiş koruma yöntemleri kullanıyor. Prof. Dr. Keskin, kenelerin yumurtalarını "Gené's organı" adı verilen özel bir yapıdan salgılanan sıvıyla kapladığını; bu sıvının yumurtaları kuruma, bakteri ve mantar gibi dış tehditlere karşı bir kalkan gibi koruduğunu belirtti. Kene popülasyonunda ciddi bir kırılma yaşanması için, mevcut koruma sınırlarını aşan çok uzun süreli ve ekstrem düşük sıcaklıkların gerektiğini vurguladı.
