Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü 4. sınıf öğrencisi 23 yaşındaki İsa Mert Eşki, Alzheimer hastalığının erken teşhisine yönelik umut vadeden bir biyosensör projesi üzerinde çalışıyor. Gazeteci Mustafa Işık’a projenin detaylarını anlatan genç araştırmacı, laboratuvar ortamında önemli bir aşamayı geride bıraktıklarını belirterek, çalışmanın detaylarını ve gelecek hedeflerini paylaştı.
Laboratuvarda İlk Aşama Tamamlandı
Alzheimer hastalığının teşhisinde kritik rol oynayan iki özel protein üzerine yoğunlaştıklarını ifade eden İsa Mert Eşki, "Biz Alzheimer'ın erken teşhisinde kullanılabilecek bir biyosensör geliştirmeyi hedefliyoruz. Fikrimiz bu yönde ve laboratuvarda belli bir aşamaya gelmiş bulunmaktayız. Alzheimer hastalığında biyobelirteç olarak kullanılan iki tane protein belirledik. Bu iki protein, Alzheimer hastalarında sağlıklı bireylere göre farklı oranlarda bulunuyor. Biz bu oranları tespit ederek laboratuvar ortamında sensörler geliştirdik." sözleriyle laboratuvar ortamında yürüttükleri ilk aşama çalışmalarını anlattı.
Sırada Etik Kurul İzni ve Klinik Çalışmalar Var
Projenin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ve önlerinde uzun bir süreç bulunduğunu vurgulayan Eşki, "Çalışmamız daha çok başlangıç aşamasında. İlerletebilmemiz için etik kurul iznini aldıktan sonra Alzheimer hastalarından kan ve numune örnekleri almamız gerekiyor. Daha sonra bunları laboratuvar ortamında inceleyeceğiz. Belli sonuçları elde ettikten sonra cihazlaştırma ve diğer geliştirme aşamalarına geçilebilir. Ancak bu oldukça maliyetli, uzun zaman isteyen ve detaylı bir çalışma. Biz burada bir fikir sunduk ve belli bir noktaya getirdik." diyerek bir sonraki adımlar için desteğe ve zamana ihtiyaç duyduklarını belirtti.
İlham Kaynağı Şeker Ölçüm Cihazları
Geliştirmek istedikleri teknolojinin kullanım kolaylığı açısından günlük hayattaki tanıdık bir cihazı örnek aldığını söyleyen genç araştırmacı, "Hayatımızı kolaylaştıran ve herkesin bildiği şeker ölçüm cihazları var; biz aslında oradan ilham aldık, 'yapılabilir' diye düşündük. Her şeyin olumlu gittiği ve gerekli yatırımların yapıldığı bir senaryoda, bu çalışmanın öncelikle hastanelerde kullanılmasını öneriyoruz. Çünkü mevcut sistemde hastalara PET veya ELISA gibi yöntemlerle, beyin omurilik sıvısından tayin yapılarak bu proteinlerin miktarına bakılıyor. Biz bu proteinleri uydurmadık, literatürde var olan iki proteine karşı sensör geliştirdik. Hedefimiz; hastaya radyoaktif madde verilmeden, kolay, hızlı ve ucuz bir şekilde çalışan bir cihaz ortaya koyabilmek." ifadelerini kullanarak hedeflerini özetledi.
Kırsaldaki ve Maddi İmkanı Olmayan Hastalara Kolaylık Sağlayacak
Projenin en büyük amaçlarından birinin sağlık hizmetlerine erişimi kolaylaştırmak olduğunu belirten Eşki, "Alzheimer hastalarında, özellikle yaşlı insanlarda bu durum bazen fark edilemiyor. Kırsal kesimlerde, uzak bölgelerde yaşayan veya maddi imkanları elvermeyen insanlarımız var. Teşhis konulamadığı için tedaviye de başlanamıyor. Bizim yöntemimiz bu teşhis sürecini kolaylaştırmayı, insan sağlığı açısından hastaları en azından erken safhalarda tespit edip bir an önce tedaviye yönlendirmeyi hedefliyor. Tabii ki bu çalışmamız desteklenir ve ilerletilirse mümkün olacak." açıklamasıyla erken teşhisin önemine dikkat çekerek sözlerini tamamladı.
