Gündem köşesinde Cemalettin Yarkın yazdı: “TOKAT’ta bir BOTANİK BAHÇESİ’nin kurulması konusunda aslolan şu ki; öncelikle bu fikir benimsenecek, ardından…”
Neden yakışır? Çünkü, TOKAT, deyim yerindeyse “dört mevsim - yedi iklim” karakteri gösteren bir İL’dir. Çünkü TOKAT, bir “gen merkezi” denebilecek biyoçeşitlilik oluşturabilen zengin ekosistemlere sahiptir.
Bir botanik bahçesi TOKAT’a yakışır mı diye kime sorsanız, yanıtı değişmez, -Hem de çok veya hem de nasıl!”
Peki olması gerekir mi? Elbette... Şu nedenle ki TOKAT; bitki türleri, orman ağacı, meyve ağacı ve biyolojik çeşitlilik bakımından ülkemizin en zengin yörelerinden biridir. Örneğin TOKAT meşe yatağıdır. Vaktiyle TEMA’nın Kurucu Başkanı Hayrettin KARACA ilimize gelmiş, orman gezisinde keşfettiği iki çeşit meşeyi YALOVA’daki Botanik Bahçesi’ne götürmüştü. TOKAT ormanlarında 40 (kırk) çeşit meşe var.
Tarihi belgelerden edinilen bilgilere göre, iklim özellikleriyle birlikte TOKAT’ın bağ ve bahçeciliği çevresine örnek olmuştur. 1453’de İSTANBUL’un fethinden sonra TÜRKLER eliyle imar olunan BOĞAZİÇİ’nde ilk vücuda getirilen koru yanındaki TOKAT BAHÇESİ’dir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi’nin birçok yerinde “Tokat’ta olduğu gibi bağ-bahçe ve bağ evleri” deyimi geçmektedir.
Tokat bağ ve bahçeleri asırlar boyu devam etmiştir. Ama ne var ki ve ne yazık ki, son 40-50 yıl içinde olan olmuş, hızlı kentleşme olgusu TOKAT’ı da vurmuştur.
TOKAT’ın o meşhur Malkayası Bağları, Yukarı Kaşıkcı ve Aşağı Kaşıkcı Bağları, Çağgölü Bahçeleri, Cemal Bağları’nın yerlerinde bugün yeller esmektedir. Yerleri beton yığınlarıyla dolmuştur. Beybağı, Topçubağı, Kemer, Gezirlik bahçeleri ve Doğancı Bağları’ndan da az bir şeyler kalmıştır.
İşte bu kayıplara karşılık, dört başı mamur bir Botanik Bahçesi’nin Tokat’ta vücut bulması ve hizmete girmesi çok değerli bir kazanım olacaktır.
BOTANİK BAHÇESİ; bitkiler üzerinde inceleme ve araştırma yapmak, az rastlanır (endemik) türleri korumak ve çoğaltmak, her çeşit bitki ve ağacı insanlara tanıtmak ve sevdirmek amaçlarıyla kurulur. Burada çeşitli bölgelerden getirilmiş yabani bitkiler, familyalarına göre sıralanır. Dağ bitkileri ayrı bir bölümde açık havada, tropik bitkiler kış bahçesi denilen özel bölümlerde yetiştirilir. “Ağaçlık”larda ise her türden süs ve orman ağaç ve ağaççıkları yer alır. Deneme bahçelerinde, bir bölgeye yeni getirilen bitkilerin oranın iklim şartlarına elverişli olup olmadığı incelenir.
TÜRKİYE’de uluslararası standart ve niteliklere sahip 9 (dokuz) adet Botanik Bahçesi vardır. Bir bu kadar da daha küçük çaplı ve bir kısmı bazı üniversiteler bünyesinde olanlar vardır. TOKAT’ta kurulacak bir botanik bahçesi de herhalde uluslararası standartlara sahip olacaktır, olmalıdır. Bugün dünyada toplam 1800 adet botanik bahçesi bulunmaktadır. Bunları yılda ortalama 300 milyon insan ziyaret etmektedir.
Botanik bahçelerinde, ortamına uyumlu sanatsal, kültürel, sportif etkinlikler de yapılabilir.
TOKAT’ta bir BOTANİK BAHÇESİ’nin kurulması konusunda aslolan şu ki; öncelikle bu fikir benimsenecek, ardından ilgili bir kurum ve kuruluş (İl Özel İdaresi, Üniversite, Belediye, TEMA veya özel bir girişim) işin projesini hazırlayıp hayata geçirecek.
Konumuz öncelikle duyarlılık bekliyor.
